Yunus Emre AŞIK



Görüş 06 Ocak 2014 11:41

Veliyüddin Efendi


Osmanlı da ilk at yarışları, daha sonra çeşitli kentlere yayılırken ilk olarak İzmir’de başlamıştır.
1840’lı yıllarda, Buca ve Bornova gibi yerleşim merkezlerinde çeşitli kararlaştırmalar ile boş arazilerde düzenlenmiştir.
1849 yılında, yabancılar arasında yapılan ilk programlı koşuları, Sultan Abdülmecit’in bir İzmir ziyareti sonrasında çok beğenilmiştir, 1853 yılında Abdülmecit, Mısır seyahati sonrasında yine İzmir’e uğrar, yabancıların İzmir de açtığı ‘’Races Kulüp’’ düzenlediği programlı koşular ile kazananlara ikramiyeler vermektedir.
Valisi Ahmet Paşa dan bilgi alan Sultan Abdülmecit, talimatı ile programa bir de Sultan koşusu eklettirir.

1856 yılında organize şekilde düzenlenmeye başlayan İzmir yarışları, sadece yerel gazetelerde değil İstanbul’da da ilgi görmüştür.
İzmir de Rees ailesinin başlattığı at yarışları, Mr.Patterson, Evliyazade Refik Bey, Alyatı, Rees ve Forbes bir araya gelerek Smyrna Races Clup’ı kurunca daha ilgi çekici hale gelmiştir.

Spora meraklı olan Abdülaziz döneminde, İstanbul Kağıthane de at yarışları düzenlenir. (1864)

Yarışlar 1900’lü yıllara kadar savaşlar nedeni ile kopmalar göstererek devam eder. İzmir deki yarışların son bulması ile 1910 yılında Evliyazade Refik bey yarışları İstanbul da düzenleme olanaklarını araştırmaya başlar ve bu düşüncesini Enver Paşa ile paylaşır.

Günümüzde Veli Efendi hipodromunun bulunduğu arazi, Osmanlı dönemin de İstanbul’un gözde mesire yerlerinden biriymiş. Bu arazi bir iftira üzerine sürgün ettirilen Şeyhülislam Veliyüddin Efendi’ye daha sonra özür mahiyetinde verilmiş.
Dönemin en değerli bölgesindeki araziyi mesire alanı olarak vakfeden Şeyhülislam Veliyüddin Efendi, kendisine küçük bir köşk yaptırarak aynı zamanda buranın bakımını da üstlenmiş, çeşmeler yaptırmış. 1768 yılındaki ölümü sonrasında, gereken bakımın yapılması için evler, dükkânlar vakfetmiştir.

İşte Enver Paşa’nın, içinde Alman uzmanlarında yer aldığı İstanbul Islah-ı Nefsi Feres Cemiyeti’nden, İstanbul da at yarışı düzenlenecek bir arazi istemesi üzerine, kurulun uygun gördüğü Veliyüddin Efendi çayırına iki pist, iki tahta tribün ve bir hakem kulesi oluşturularak Veli Efendi hipodromu yapılır.
Veli Efendi’nin ilk yarışları Balkan arifesinde (1912) yapılmış, savaş yılları olmasına rağmen yarışlara dönemin zenginleri ve yabancılar bir hayli ilgi göstermiştir.
Bir hafta sonra Balkan savaşının patlak vermesi ile yarışlar gerçekleştirilemez.
Bu durum, Serveti Fünun Salname’sinde şu şekilde anlatılır;
"Fakat maatteessüf ikinci yarış birdenbire bir saikai bela gibi görülen harb seiyesiyle yalnız tayyarelerin iştirakini temini muvaffakiyet için her şeyin yapıldığını vaad eden duvarlardaki ilanlardan ibaret bir eseri gösterebilirdi.
Yarış beygirleri muharebeye sevk olundu ve o zevklere bedel İstanbul halkı maatteessüf düşmanımızın payitaht kapılarına kadar gelmesini mucıb olan feci hunin diğer bir yarışta bir harb yarışında hazır bulundu. Harbin hayırlısıyle hitamından sonra yarışlara tekrar başlanılması ahassi temenniyattandır."

Sonraki yıllarda Atatürk'ün Hipodroma gelerek at yarışlarını izlemesi ülkemizde yarışçılığın gelişmesine büyük katkılar sağladı. Ankara Hipodromu ünlü İtalyan mimar Viotti Violli tarafından Atatürk'ün emir ve talimatı ile inşa edilmişti. Türkiye de atçılık adına kurulan "Yarış Islah Encümeni" de Atatürk'ün büyük desteğini görmüştü. 1926 yılında bu encümenin isteği üzerine kendi adına GAZİ Koşusu’nun yapılmasına izin verdi. Böylece 1927 yılında ilk startını veren Gazi koşusu, 1968 yılına kadar Ankara da koşulurken, 68 sonrası İstanbul da düzenlenerek en önemli klasiğimiz olarak bu günlere kadar geldi.

31 Temmuz 1949 da seyircilerin, yarışlara hile karıştırıldığı gerekçesi ile hakem kulesi ve tribünleri yakması sonucunda, yarışlara bir süre ara verilmiş 1950 yılında Tarım Bakanlığı’nın araziyi Türkiye Jokey Kulübü’ne kiralanması ile at yarışları günümüze kadar gelmiştir..

‘’ At yarışları, modern toplumlar için sosyal bir ihtiyaçtır ‘’


 

Yorumlar

İlgili içerik hakkında yorum girebilmeniz için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Üye girişi     Üye Ol

Altaha

Tahmin başarısı : 92,07 SAΩ

06 Ocak 2014 19:03

Veliyüddin efendi hipodromu :)) güzel bir çalışma olmuş teşekkrler